Xvvxэд!!!

Өвөөгөөсөө хойш яана даа, тэр хоёр

“Өглөөний наранд бус өөдсийн чинээ үрсдээ сэтгэл хорогдоод байна. Амьдрал хатуудаа хүрвэл дэндүү хатуу юм байна. Аргаа барахдаа олон жилийн өмнө бурхан болсон ханьдаа гомдож хэвтэхэв. Тэр азтай учраас л амьдралын эргүүлэгт нухлагдалгүйгээр эрт яваад өгч. Гэтэл би гэж азгүй толгой хоёрын хоёр сайхан үрийнхээ сүүлд орчихоод байж байгаа минь энэ. Үхэсний араас үхэж болдоггүй болохоор яая гэхэв. Үхсэнээс үлдсэн хоёр ачтайгаа хорвоогийн тоосонд бэдэрч явлаа. Амссан зовлон бас багадав бололтой. Элэгний хорь хавдар хэмээх өвчинд дарлуулж, хоногоо хүлээн тарчилж байна. Царигтай явахад нэг л мэдэхэд үдэш болсон байдагсан. Өвчинд шаналахын цагт ганц шөнө ч түмэн жил шиг урт санагдах юм гээч. Өөрийгөө бодвол яг одоо ч үхэхэд бэлэн. Надаас хойш энэ муу хоёр минь яана даа гэхлээр үхэх эрх алга. Гэвч буурай нь гурван хоног ч эдэндээ хань болохоосоо өнгөрч байх шиг байна” хэмээн зүрх шимшрэм эл үгийг Мөнхөө өвөө эцсийн хүчээ шавхан байж хэллээ. Үүнээс цааш олон зүйлийг яримаар, хэлмээр байгааг нь харцнаас нь уншлаа. Үхэл амьдралын зааг тэрсэлсэн энэ л амьдрал дунд тарчилж, хэлэх ч үг олдохгүй мунгинаж зогстол хажуу бөөрнөөс нэг юм нудараад авлаа.

Өвөөгийнхөө тэнтийтэл хавагнасан хөлийг байдгаараа илж зогсох хүү өвөөгөө амаа ангайн чимээгүй болоход нь үхсэн юм биш байгаа гэж бодсондоо намайг тийн нударсан юмсанж. Хүний хорвоод мэндлээд л эхээсээ өнчирч хоцорсон Энхбаяр хүүд өвөөгөөс нь өөр түүнийг гэх хүн үгүй. Хорвоо түүнд эхнээсээ л хатуу хандсан гэлтэй. Эхийг нь булаан одохын хамт түүнийг хэлгүй болгоодохож. Муу өвөө нь зээ хүүгээ хэлд оруулах гэж тэтвэрийнхээ хэдийг барагдтал эмнэлгээс эмнэлэг дамжсан авч “төрөлхийн “ гэсэн онош сончээ. Юм л хэл чадахгүй болохоос биш түүнд ойлгохгүйн зовлон түүнд үгүй юм билээ. Мөнхөө өвөөг алгуурхан нүдээ нээхэд баярласан хүү “ хи, хи” хэмээн инээнгүүтээ ширээн доороос гялгар ууттай зүйл татаж ирээд надад өгөв. Өөрийнх нь мэдлийн өмч аж. Дөрвөлжин дэвтрийн хуудаснаа элдвийн зүйлийг зурсан харагдана. Том жижиг машин, сарвайж сэрвийсэн элдэв дүрс гээд л. Тэгсэнээ цэвэрхэн цаас авчираад намайг зур хэмээн дохилоо. Ийн бид хэдийг мунгинаж байтал гаднаас нэг хөөрхөн охин ороод ирлээ. Хүүгийн ганц эгч М.Бүрэнтогтох аж.

Дүүгээ өөрөөсөө холдуулахгүй

Амьдралын наана цааныг гадарлахтай болсон Бүрэнтогтох охины бодол энэ. Тэрбээр хэзээ мөдгүй хаалга тогшин буй үхлийг гадарлаж байгаа нь илт. Өөрийг нь хичээлдээ явчихсан эзгүй үеэр өвөө нь бурхан болчихсон байх вий гэхээс олигтой ч хичээл дээрээ сууж чаддаггүй гэнэ. Өглөө түүнийг хичээлдээ явахад өвөө нь бөөлжөөд хоцорсон тул багшаасаа сүүлийн хоёр цагийн чөлөө авчээ. Охины гэр зуурын ажилд туслангаа түүнтэй ярилцлаа.

Өвөөгийн чинь бие тааруухан байна шүү. Дуудах ах дүү төрөл садан бий юу?
Өвөө арваад хоногийн өмнө эмнэлэгт хэвтээд гарсан. Эмчилгээгүй гэсэн ш дээ. Өчигдөр орой бие нь муудаад түргэн дуудсан. Түргэний эмч өвчтөний түүхийг нь уншиж үзчихээд тайвшуулах тариа хийчихээд явсан. Тэр эмч найдваргүй болжээ, охин минь гэж хэлсэн. Би ч гэсэн өвөөгийн биеийн байдлыг мэдэж л байгаа. Эзгүй хойгуур үхчих вий гэж л айдаг. Тэгвэл дүү маань айж сүйд болох байх.

Миний дүү улсаас тэжээгчээ алдсаны тэтгэмж авна биз. Та гурав өвөөгийнхөө тэтгэвэрээр л амьдардаг уу?
Өвөө намайг өөрөөрөө овоглосон учраас хүүхдийн гурван мянга, улиралд 25 мянган төгрөгний тэтгэмж авдаг. Тэжээгчээ алдсаны тэтгэмжийг дүүд олгосон. Харин бид гурвыг манай хорооны ах эгч нар их харж үздэг. Өчигдөр гэхэд л манай хорооны хэсгийн дарга эгч үнэгүй нүүрс олгох болсон гэж байсан. Өвөө миний хичээлийн хэрэгслийг бэлдэх гээд дөрвөн сарынхаа тэтгэврийг урьдчилаад авчихсан. Тиймээс бид гурав жаахан тиймхэн л амьдарч байгаа. Гэхдээ гайгүй ээ.

Танай ангийнхан чамд туслана биз?
Энэ жил шинэ ангид орсон учраас ихэнх нь бид гурвын амьдралыг мэдэхгүй. Надтай хамт ес төгссөн хуучин ангийн хүүхдүүд гадарладаг л байх. Би тэдэнд өөрийнхөө тухай ярих дургүй.

Миний дүү ирэх жил дунд сургуулиа төгсөх юм байна. Мэргэжлээ сонгож амжсан уу?
Би орчуулагч болохоор шийдсэн. Тэгээд жуулчны баазад ажиллана гэж мөрөөддөг.

Өвөөгийн чинь хэлснээр өвөөгөөс чинь хойш их зүйл өөрчлөгдөх байх даа. Уучлаарай. Чи дүүтэйгээ хэсэг хугацаанд асрамжийн газар амьдарвал яасан юм бэ. Тэр нь дээр байх гэж би бодож байна. Ядахдаа хоол ундтай, дулаахан газар шүү дээ?
Өвөө ямар ч байсан хашаа байшингаасаа салж болохгүй гэж захисан. Тиймээс би хаашаа ч явахгүй. Бас дүүгээ дэргэдээсээ холдуулахгүй. Миний дүү надгүйгээр байж чаддгүй юм. Би ч бас адил. Дүүгээ сайн хүн болгоно. Жаахан том болохоор нь хоол хийж сургана. Хэлгүй ч гэсэн сайн хоол хийгээд сурчихвал өөрт нь хэрэгтэй. Уул нь тийм хүүхдүүдэд зориулсан сургууль байдаг гэсэн. Өвөөгийн бие муу тул дүүг сургууль руу зөөх хүн байхгүй тул сургуульд оруулаагүй. Түүнээс биш миний дүү ном сурах байх.

Ахархан биедээ даамгүй ачаа үүрэн амьдрал хэмээх туулж үл барах далайд гарах гэж буй М.Бүрэнтогтох охин бид хоёр ийн хөөрөлдлөө. Охиноос өшөө ихийг асууж ярилцмаар байсан ч зүрх минь хүрсэнгүй. Хаалганы цаана амьдрал горилон хэвтэх 73-тай буурайн туйлдаж ядарсан нүд, хэзээ мөдгүй болсон өвөөгийнхөө хавантай гүзээнд толгойгоо наан эрхлэх Энхбаяр хүү нүдэнд харагдаад ..,

Өвөө минь хоёр үрдээ гуравхан хоног ч болов харагдаасай. Таны хэлсэнчилэн таниас хойш тэр хоёр яана даа. Гэхдээ л амьд хүн аргатай гэдэгсэн дээ. Төр, түмэн байгаа цагт алзахгүй биз. Хувь тавилан нь тэднийг түших болтугай.

Ч. Туул.

Амгаад баярлалаа

Манай мэйлийн хаягаар сайхан сэтгэлээр нэгдэх хүсэлтэй олон залуус ханддаг юм. Хандсан захиа бүрээс хүний сайхан сэтгэл ханхалдаг юм. Бид нэгдэн ядарсан нэгэндээ сэтгэлийн дэм өгч байвал бидний сэтгэл дүүрэх болно. Бид сэтгэл хангалуун сайн сайхан аж төрөх болно. Манай сайтанд зориулж Амгаа дараах шүлэг зохиосныг нийтэлье.

Хүний сайхан сэтгэл
Ус асгарсан ч унтраагүй
Тус хүргэсэн ч дундраагүй
Илүү дутууг хараагүй
Хүний сайхан сэтгэл

Хүний сайхан сэтгэл
Үерийн Болд өвгөн
Үрлээг гэсэн Дэлгэр
Өрөөлийн зовлонг өөрийн болгосон
Хүний сайхан сэтгэл

Хүний сайхан сэтгэлд алтан хөшөө босгох юмсан...

October18.2007

Б.Эрдэнэсайхан: Ядуу гээд заавал уранхай ноорхой суултай нь биш. Зvгээр л сууж болохгvй, тэгвэл єлсєнє шvv дээ

Дэлхийн ядууралтай тэмцэх єдєр єчигдєр болов. Бид Хан-Уул дvvргийн XII хорооны иргэн, єрх толгойлсон Б.Эрдэнэсайхан гэгч эмэгтэйңд энэ єдрийг "тэмдэглэлээ". Тэрбээр 10-19 насны таван хvvхэдтэй юм билээ. 1998 онд нєхєр нь аваарт орж нас барснаас хойш таван хvvхдээ єсгєхийн тулд гадаа гарч эр, гэрт орж эм болсоор яваа нэгэн.

Хог тvvж, айлд амбаар барьж, юм оёж, жорлонгийн нvх хvртэл ухаж амьдрахдаа хэнээс ч, юу ч гуйлгvй, амьдралын хатуу хєтvvг туулсан эмэгтэй. Тэдний хашаагаар ороход тарчигхан амьдардаг хэдий ч цэмбийсэн цагаан гэр, цав цагаан орны бvтээлэг нvдэнд туслаа. Гэрийн эзэгтэй маань "Том банди дунд сургуулийн 11 дvгээр ангиа тєгсєєд цэрэгт явсан" гээд дулаахнаар инээмсэглэн "Миний хvvхдvvд чинь амьд бурхан шvv дээ" хэмээн яриагаа эхэлсэн юм.

-Сайн байна уу. Та єєрийгєє танилцуулаач.
-Б.Эрдэнэсайхан гэдэг. 45 настай. Сувилагч мэргэжилтэй. Одоо группт байдаг. Эрдэнэтийн нэгдсэн эмнэлэгт сувилагч хийж байгаад найман жилийн ємнє группт гарсан.

-Одоо юу хийж амьдарч байна даа?
-Группын хэдэн тєгрєг авч байна.

-Амьдралд чинь тэгээд хvрч байна уу?
-56000 тєгрєг авдаг. Тэр маань хаанаа ч хvрдэггvй л дээ. Хог тvvж, янз бvрийн л ажил хийж байна. Олныхоо буянаар болж л байна. Эгч нь Биокомбинатад ирээд таван хvvхэд эх барьж авсан. Дvvргээс "Шилдэг vйлстэн" хvндэт єргємжлєл, алтан медалиар шагнуулаад маш их баярласан.

-Танай хvн юу хийдэг байсан бэ. Хvvхдvvд тань бага байсан биз дээ?
-IV цахилгаан сганцад инженерээр ажилладаг байсан. 1998 онд авто ослоор єнгєрсєн. Энэ vед том маань тавдугаар ангид сурч байлаа. Маш хvнд байсан шvv. Бага охиноо єргєж аваад удаагvй ой гарантай байсан даа.

-Хvvхдvvдийнхээ тухай яриач?
-Манай том хvv одоо 19 настай. Жилийн ємнє 11 дvгээр ангиа тєгсєєд цэрэгт явсан. Удаах хvv маань энэ жил 11 дvгээр ангид сурч байна. Энэ зун тогооч мэргэжил эзэмшсэн. Нєгєє хоёр нь 11 жилийн аравдугаар ангид сурдаг. Бага охин маань 29 дvгээр сургуулийн гуравдугаар ангид сурдаг, хэлгvй дvлий юм аа.

-Бага охиноо Та єргєж авсан гэл vv?
-Тийм ээ. Ой ч хvрээгvй байхад нь ээж нь хаяад явчихсан юм. Тэгээд л бид хоёр хvнд хvн илvvдэхгvй гээд єргєж авсан. Тvvнээс хойш хэлгvй дvлий гэдгийг нь мэдсэн. Энэ жил сургуульд сургаж чадалгvй завсардуулах гэж байтал тєрєєс єгдєг 25000 тєгрєг нь хэрэг болж сургуульд нь оруулсан. Тєрийн минь буян. Энэ мєнгє хvvхдvvдэд маань их нэмэртэй юм аа. Хvvхдvvдийнхээ дэвтэр, номыг бараг аваад єгчихсєн. Одоо нэг охиньхоо номыг л аваагvй. Бvх ном нь 25000 тєгрєг болох юм гэсэн. 11 дvгээр сарын группын мєнгє буухаар нь авч єгнє єє. Сая бага охиноо сургуулийнх нь дотуур байранд оруулах гэсэн чинь 70000 тєгрєг нэхсэн. Байдгаа барж байж єгсєн. Би хvvхдvvдээ ямар ч байсан сургуулийг нь тєгсгєнє гэж боддог.

-Танай хvvхдvvд авьяастай юм аа. Энэ медалиуд бодвол тэднийх л биз дээ?
-Тийм шvv. Сурлагадаа ч сайн, бас ч их авьяастай. Том хvv маань дунд сургуулиа тєгсєхєд МУИС-иас гаалийн ангид сурах урилга ирсэн. Даанч мєнгє тєгрєгийн боломж байдаггvй. Сургаж чадаагvй ээ. Тэгсэн єєрєє "Ээж ээ, нэгэнт сургуульд сурахгvй юм чинь. Хvv нь цэрэгт яваад ирье" гэсэн. Одоо 28-нд ирнэ гээд догдлоод л хvлээж байна. Дараахь банди маань бас онц сурдаг. Сагс тоглодог юм. Энэ медалиуд ихэнх нь тvvнийх. Сургуульд сургаж чадахгvй хойно тогооч болгосон. Дараагийн охин маань найман жил дараалан онц сурсан, бас их олон медальтай. Нэн ядуу гээд тєрєєс нэг хvvхдийг маань дээд сургуульд сургаж єгнє гэж хорооныхон хэлсэн. Энэ охин маань эмч болно гээд байдаг юм. Хvсээд байгаа мэргэжлээр нь сургах юмсан гэж бодож байна. Багуудынх нь тухай одоогоор бодож амжаагvй л байна. Эхнээсээ хvvхдvvд маань сургуулиа тєгсєєд нэг нь ч гэсэн ажил хийвэл манай амьдрал сайн сайхан болох байх аа.

-Одоо євєл хаяанд ирчихлээ. Тvлээ нvvрсээ яая гэж бодож байна вэ?
-Харин тийм ээ. Хамгийн их санаа зовж байгаа юм тэр л байна. Уг нь тvрvv жил хороо хориноос єгч байсан. Энэ жил хvvхдvvд нь том болсон, єгєхгvй гэж байх шиг байна билээ.

-Юу гэсэн vг вэ. Та єрх толгойлсон эмэгтэй биз дээ?
-Харин тvлээ нvvрс єгвєл ганц тус тэр байдаг юм. Хааяа хорооноос хvмvvс ирдэг л дээ. Тэд манайхыг харчихаад ийм тохилог, цэвэрхэн айл байна. Ядуу биш байна гээд гардаг. Ядуу айл заавал уранхай, ноорхой, халтар байх ёстой, юм байлгvй. Гэхдээ эгч нь олныхоо буянаар болж л явна.

-Танд хэрэв тvлээ нvvрс єгєхгvй бол яах вэ. Одоо бvр ч vнэтэй болсон байна шvv дээ?
-Яахав дээ. Хогийн цэгээс модоо тvvгээд, харин нvvрсээ яадаг юм байгаа юм, мэдэхгvй. Эгч нь хvнээс юм гуйж чаддаггvй юм аа. Хэний ємнєєс амьдарч байгаа гэж хvнээс юм гуйж явах вэ.

-Таны амьдралд тусалж дэмжих тєрєл садан байдаггvй хэрэг vv?
-Аав маань бага байхад єнгєрсєн. Хуульч хvн байсан юм. Ээж маань одоо 80 насыг зооглож байгаа. Биокомбинатад ажиллаж байсан. Тєрєл садан, ах дvvс гээд байх юм vгvй. Гурван жилийн ємнє "Дэлхийн зєн"-гєєс таван ханатай гэр єгсєн. Тvvнээс ємнє айл айл дамжин амьдарч ирсэн. Гэр аваад маш их баярласан шvv. Хvvхдvvдтэйгээ хамт хvнээс дутахгvй амьдрах гэж хичээж явна. Нєхрєє єнгєрснєєс хойш маш хэцvv байсан. Хоосон хонох vе ч их байлаа. Одоо сургуулийн хvvхдvvдийн дунд баян, хоосны ялгаа их гардаг болжээ. Охиныг маань танай ээж чинь хог тvvдэг, тэр мєнгєєр нь ном авдаг гэсэн гээд уйлаад орж ирсэн. Манайд ч хvvхэд, нохой их л цугладаг. Эгч нь баярлаж байдгийм, тvvнд нь. Цагийн сайханд эгч нь ийм яваагvй юм аа. Нєхрєє даган 18 аймгаар явж vзсэн. Эрдэнэт хvний тєлєє зvтгэж явснаа бодохоор сайхан. Нэг vеэ бодвол, миний хvvхдvvд овоо болжээ. Манайх нэг кг махаар гурав хонодог байсан. Харин хvv маань тогооч болсноос хойш нэг кг махаар зургаа, долоо хонодог болчихоод байна. Одоо цагт ажлаас сайхан юм алга. Би ч ажилчин байсан. Одоо хvvхдvvдээ улс орондоо хэрэгтэй хvмvvс болгоё л гэж боддог. Зvгээр л суувал єлсєнє. Огт зvгээр сууж болохгvй гэж бодоод л зvтгэж явна даа.

Г.Дэнсмаа
Ч.Удамбор
Дугаар 202/2234/ Mongoliin medee

2007.07.27

Сайн байцгаана уу: Манай сайт цаашид Гүүглийн сурталчилгаагаар санхүүжигдэх боломжгүй боллоо. Тогтсон газруудаас тогтмол даралт хийгдэж байна гэсэн шалтгаантай юм байна. Уг нь монголчууд бид тийм ч цөөнхөн биш л юмсан.

Гэхдээ эхэлсэн ажлаа боломжитой бүх арга хэмжээг авч үргэлжлүүлэх болно. Бидэнд цаашдаа ажиллах төлөвлөгөө байгаа ба та бүгдийг ч бас хэрхэн санхүүжилт олж болох арга бүхий санаагаа хуваалцна гэдэгт итгэж байна.

Олны хүч оломгүй далай. Удахгүй эргээд уулзья. Батзаяа охинд хандивлах 100 ам.доллар хэвээрээ байгаа шүү.

Наадам -2006 бичлэгүүд

Үндэсний бөх 2006

5 даваа



6 даваа



7 даваа



8 даваа



9 даваа